Wednesday, 5 June 2019

પૃથ્વી પરનું અદ્ભૂત તત્ત્વ: કાર્બન

પૃથ્વી પર ખનિજ સ્વરૂપે ઘણા તત્વો છે. તેમાં કાર્બન અતિ મહત્વનું છે. કાર્બન એ ધાતુ નથી પરંતુ ધાતુ કરતાં ય સખત હીરા કાર્બનના બનેલાં છે. કોલસો પણ કાર્બનનું જ સ્વરૂપ છે.


જાણીને નવાઈ લાગશે પણ પૃથ્વી પરની સજીવ સૃષ્ટિ કાર્બનની બનેલી છે. કાર્બન, હાઈડ્રોજન, નાઈટ્રોજન, અને ઓકિસજન આ ચારે દ્રવ્યો મળીને અવનવાં સંયોજનો બને છે. અને તેમાંથી પૃથ્વી પર સજીવો બન્યાં છે. કાર્બન સૌથી વધુ જૈવિક સંયોજન બનાવે છે. આપણા શરીરમાં ૯ ટકા કાર્બન હોય છે. વિજ્ઞાનીએ કાર્બનને પૃથ્વી પરની સજીવ સૃષ્ટિનો આધાર માને છે. 

આપણી આસપાસ જોવા મળતાં પેન્સીલની અણી, ઠંડા પીણામાં ઉમેરાતો વાયુ, ચૂનો , ચોક, આરસપહાણ વિગેરે કાર્બનના સ્વરૂપ છે. જમીનના પેટાળમાં, દરિયાના પેટાળમાં અને હવામાં પણ કાર્બનની હાજરી હોય છે. કાર્બન અન્ય પદાર્થો સાથે ભળીને સહેલાઈથી નવું સ્વરૂપ લઈ શકે છે. કેલ્શિયમ સાથે ભળે તો કાર્બોનેટ અને હાઈડ્રોજન સાથે ભળે તો હાઇડ્રોકાર્બન. હાઈડ્રોકાર્બન એટલે ગેસ, પેટ્રોલ અને ડિઝલ તેમાંથી પ્લાસ્ટિક, અત્તર, રંગરસાયણ, સૌંદર્યપુણાધની, મીણ અને દવાઓ પણ બને . 

પૃથ્વી પર નાશ પામતા. પ્રાણીઓ અને વનસ્પતિનાં અવશેષો જમીનમાં દટાઈ ને કાળક્રમે ફરી કાર્બનના ખડકો બને છે. આજે પૃથ્વી પર જોવા મળતાં કાર્બન આધારિત પદાર્થો લાખો વર્ષ પહેલા પૃથ્વીના પેટાળમાં દબાયેલા પ્રાણીઓના અવશેષોમાંથી બનેલાં છે. પૃથ્વી પર આ કાર્બન ચક્ર ચાલ્યા જ કરે છે.

No comments:

Post a Comment