Monday, 26 November 2018

દૂધ ક્રાંતિના જનક વર્ગીય કુરિયન

કહેવાય છે એક સમયે ભારતમાં દૂધ-દહીની નદી વહેતી હતી, પરંતુ આધુનિક યુગમાં બાળકોને શુદ્ધ દૂધ મળવું કઠિન છે. આ સમસ્યાને પડકાર સ્વરૂપે સ્વીકારનાર શ્રીવર્ગીજ કુરિયનનો જન્મ ૨૬ નવેમ્બર, ૧૯૨૧ના કેરળમાં થયો હતો. મેકેનિક ઇન્જિનીયરનો અભ્યાસ પૂર્ણ કરી તે લશ્કરમાં ભરતી કરવા માંગતા હતા પરંતુ માતાની અનુમતિ ન મળતા જમશેદપુર જઈ ટાટા ઉદ્યોગમાં કામ કરવા લાગ્યા. 
 

૧૯૪૪માં સરકારી શિષ્યવૃતિ મેળવી અમેરિકાની મિશિગન વિ.વિ.માં મીકેનીકલ અને ડેરી વિજ્ઞાનનો અભ્યાસ કર્યો. અભ્યાસ પૂર્ણ કરી ૧૯૪૯માં ગુજરાતની આણંદ ડેરીમાં નોકરી કરવા લાગ્યા. બાકી વધતા સમયમાં તેઓ ‘ખેડા જિલ્લા દૂધ ઉત્પાદક સંઘ’ની કાર્યશાળામાં જતા. શ્રીકુરિયનના સુજાવથી ત્યાંની પરિસ્થિતિ સુધરવા લાગી. 

તેમના પ્રયાસોથી સમિતિના ચુનાવો સમય ઉપર થવા લાગ્યા. તેમના કાર્યથી લોકો ખુબ પ્રભાવિત થયા. તેમણે ગાય, ભેંસ ખરીદવા માટે સહાયતા કરી અને તેમના દુધની ઉત્પાદકતા વધવાની સાથે તેમની શુદ્ધતા પણ સારી રહે તેવા પ્રયાસો કર્યા. થોડા સમયમાં તેમની સફળતાની ચર્ચા આખાં દેશમાં થવા લાગી.

૧૯૬૫માં પ્રધાનમંત્રી લાલબહાદુર શાસ્ત્રીએ આ કાર્ય આખા ભારતમાં કરવા કહ્યું. ત્યારે તેઓ ‘ડેરીનું મુખ્યાલય આણંદમાં જ રહે અને કોઈ સરકારી અધિકારી તેમના કાર્યમાં દખલ ન કરે’ તે શર્તે તેઓ કામ કરવા રાજી થયા. આમ આખા ભારતમાં કામનો પ્રારંભ થયો. તેમની કાર્યશૈલીના પરિણામ તરત જ દેખાવા લાગ્યા. તેમણે પહેલીવાર ભેંસના દૂધમાંથી પાઉડર બનાવવાની વિધિ વિકસિત કરી. 


તેમના પ્રયાસોથી ભારતના લાખો દૂધ ઉત્પાદકોની આર્થિક તથા સામાજિક સ્થિતિમાં સુધારો થયો. તેમની ઉપ્લબ્ધિઓને કારણે તેમણે કેટલાય સમ્માન મળ્યા. ભારતની દૂધ ક્રાંતિના જનક શ્રીકુરિયનનું ૯૦ વર્ષની ઉંમરે ૯ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૧૨ના અવસાન થયું.

No comments:

Post a Comment