Monday, 31 July 2017

કલમના સિપાહી : પ્રેમચંદ

       પ્રેમચંદ હિન્દી અને ઉર્દુ સાહિત્યનાં મહાનતમ લેખકોમાં એક છે. તેમનું મૂળ નામ ધનપતરાય શ્રીવાસ્તવ છે. તેમને નવાબ રાય અને મુંશી પ્રેમચંદના નામથી પણ ઓળખવામાં આવે છે. ઉપન્યાસના ક્ષેત્રમાં એમના યોગદાનને જોઈ બંગાળના વિખ્યાત ઉપન્યાસકાર શરતચંદ્ર ચટ્ટોપાધ્યાય એ તેમને ઉપન્યાસ સમ્રાટ કહીને સંબોધિત કર્યા હતા. 
  
       પ્રેમચંદનો જન્મ 31 જુલાઈ 1880માં વારાણસીના લમ્હી ગામમાં થયો હતો. તેમનાં માતા આનંદી દેવી અને પિતા મુંશી અજાયબરાય હતા. પ્રેમચંદ આર્યસમાજથી પ્રભાવિત હતા. પ્રેમચંદના પહેલા લગ્ન સફળ ન થવાના કારણે તેમને બાળ વિધવા શિવરાની દેવીના સાથે બીજા લગ્ન કર્યા. ત્યારથી તેમને વિધવા વિવાહનું સમર્થન કર્યું. 


       પ્રેમચંદને આધુનિક હિન્દી કથાના પિતા માનવામાં આવે છે. તેમને હિન્દી તથા ઉર્દુ ભાષામાં ઉપન્યાસ, નાટક, નિબંધ વગેરે સાહિત્યમાં યોગદાન આપ્યું છે. ગબન, ગોદાન, રંગભૂમિ, કર્મભૂમિ વગેરે તેમનાં પ્રખ્યાત ઉપન્યાસ છે. કફન, પુસ કી રાત, ગુલ્લી ડંડા વગેરે તેમની પ્રસિદ્ધ કહાની છે. પ્રેમચંદની સ્મૃતિમાં ભારતીય ડાકઘર વિભાગ તરફથી 31 જુલાઈ ૧૯૮૦ના તેમનાં જન્મશતીના અવસર પર ૩૦ પૈસા મૂલ્યનું એક ડાક ટિકિટ પણ જારી કરવામાં આવેલ છે.









No comments:

Post a Comment