Saturday, 4 June 2016

ભારતીય શાસ્ત્રીય નૃત્ય “મણિપુરી નૃત્ય”

        મણિપુરી નૃત્ય મુખ્ય ભારતીય શાસ્ત્રીય નૃત્ય પ્રકારો પૈકી એક છે. આ નૃત્યનો ઉદ્ભવ મણિપુર, બર્મા સરહદ પર ઉત્તર-પૂર્વ ભારતના રાજ્યમાં થયો છે. મણિપુરી નૃત્યનો હેતુ કેવળ ધાર્મિક અને આધ્યત્મિક છે. મણિપુરી સંગીત અને નૃત્યનો વિકાસ લોકોના ધાર્મિક તહેવારો અને દૈનિક પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા થાય છે. પરંપરાગત મણિપુરી નૃત્ય શૈલીનો ભાગ નાજુક ભાવાત્મક અને આકર્ષક હિલચાલમાં હોય છે. મણિપુરી નૃત્ય સંસ્કૃતિનો આગવો ભાગ છે. જેમાં નૃત્ય રાધા અને કૃષ્ણની રાસલીલા પર આધારિત હોય છે અને તે કૃષ્ણ ભક્તિ ૧૫મી સદીની આસપાસ પ્રચલિત બની હતી. આ નૃત્ય મંજીરા કે કરતાલ અને પંગ કે મણિપુરી મૃદંગ શાંકિર્તનના સંગીત સાથે કરવામાં આવે છે.

         રવીન્દ્રનાથ ટાગોરના પ્રયાસો દ્વારા નૃત્ય બહારની દુનિયામાં વધુ પ્રચલિત બન્યું છે. મણિપુરી નૃત્યમાં શરીરનું હલન ચલન અને પગ અને ચહેરાના હાવભાવ સુક્ષ્મ અને ભક્તિ સાથે અનુગ્રહ કરવામાં આવે છે. મણિપુરી નૃત્ય સાથે સંગીત માટે એક તાલવાદ્ય પંગ, એક ગાયક, નાનકડી મંજીરા, એક તારવાદ્ય પેના અને એક વાંસળી હોય છે.  તાલ વાદ્ય હંમેશા પુરષ કલાકાર વગાડે છે. આવા નૃત્યમાં નર્તક પંગ વગાડે છે તેને પંગ ચોલમ કહે છે. મણિપુરી નૃત્યમાં ગવાતા ગીત મોટે ભાગે રચિત પ્રાચીન કવિતાઓ હોય છે જે  સંસ્કૃત જેવી અન્ય ભાષામાં હોઈ શકે છે.


Image Credits: Wikipedia
Source Credits: Wikipedia

No comments:

Post a Comment