Friday, 29 April 2016

મોનોરેલ

         સૌપ્રથમ મોનોરેલ રશિયામાં ઇવન એલમાનોવએ વર્ષ ૧૮૨૦માં બનાવી હતી. મોનોરેલ રેલવે આધારિત પરિવહન વ્યવસ્થા છે, જેમાં એક પાટા પર ટ્રેન ચાલે છે અને તે પાટા એકમાત્ર ટેકા અને તેના માર્ગદર્શક તરીકે કામ કરે છે. મોનોરેલ એરપોર્ટ ટ્રાન્સફર અને મધ્યમ ક્ષમતા મેટ્રોમાં ઉપયોગ જોવા મળે છે. સૌપ્રથમ પેટન્ટ ૧૮૨૧માં યુ.કેમાં હેનરી પાલ્મેરે મેળવ્યા હતા અને દક્ષિણ પૂર્વ લંડનના ડેપફોર્ડ ડોકયાર્ડમાં આ ડિઝાઈનનો ઉપયોગ કરાયો હતો. તે મુસાફરોને લઈ જતી વિશ્વની પ્રથમ મોનોરેલ તેમજ હાર્ટફોર્ડશાયરમાં ખોલવામાં આવેલી પ્રથમ રેલવેલાઇન છે.૧૮૭૯માં હેડોન અને સ્ટ્રીંગફેલોએ સ્વતંત્ર રીતે વન રેલસિસ્ટમની દરખાસ્ત કરી હતી, જેમાં ઇન્વર્ટેડ "/\" રેલનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. આ સિસ્ટમ લશ્કરી ઉપયોગ માટેની હતી અને તેને સસ્તી રેલવેતરીકે સામાન્ય નાગરિકોના ઉપયોગની સિસ્ટમ તરીકે પણ જોવામાં આવતી હતી.
         ટોક્યો મોનોરેલ વિશ્વની સૌથી વ્યસ્ત, સરેરાશ દિવસ દીઠ ૧૨૭,૦૦૦ મુસાફરો અને ૧૯૬૪થી .૫ અબજ મુસાફરોને સેવા આપી છે. ફ્રાન્સની કંપની સેફેજ દ્વારા વિકસિત સસ્પેન્ડેડ મોનોરેલ નો પણ બીજો એક પ્રકાર છે, જેમાં ટ્રેન ઉપરના વ્હીલ કેરિજ નીચે લટકતી હોય છે અને ગતિ કરે છે. મોનો અને રેલ એ બે શબ્દોને ભેગા કરી બનાવામાં આવેલ છે તે શબ્દ ૧૮૯૭ની શરૂઆતમાં ઉદભવ્યો હતો. શરૂઆતની સિસ્ટમમાં લોખંડના પાટાનો ઉપયોગ થતો હતો. આ પરિવહન વ્યવસ્થા ઘણીવાર રેલવે તરીકે ઓળખાય છે. મોનોરેલ સિસ્ટમના બીમ વાહન કરતા નાના હોય છે. મોનોરેલ ઘણીવાર જમીનથી અધ્ધર પાટા ધરાવતી (એલિવેટેડ) હોય છે, પરંતુ તે માત્ર એલિવેટેડ હોતી નથી, જેનાથી ઘણીવાર ડોકલેન્ડ લાઇટ રેલવે, વાનકુવર સ્કાયટ્રેન અને જેએફકે (JFK) એરટ્રેન જેવી બીજા એલિવેટેડ સિસ્ટમ્સ સાથે તેને જોડી દેવામાં આવે છે. મોનોરેલ વાહનો પ્રથમ દ્રષ્ટીએ અન્ય લાઇટ રેલ જેવી જ લાગે છે અને તે માનવસહિત કે માનવરહિત હોઈ શકે છે. મોટા ભાગની તમામ મોનોરેલમાં ડ્યુઅલ થર્ડ રેલ દ્વારા ઇલેક્ટ્રિક મોટર્સનો ઊર્જા તરીકે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, આ મોટર્સને ગાઇડન્સ બીમમાં આવેલા કે તેની સાથે જોડાયેલી ઇલેક્ટ્રીકલ ચેનલ કે વાયર મારફત ઊર્જાનો પુરવઠો મળે છે. પરંતુ હવે ડીઝલથી ચાલતી મોનોરેલ સિસ્ટમ પણ અસ્તિત્વ ધરાવે છે.


Image Credits: Wikipedia

No comments:

Post a Comment