Saturday, 19 January 2019

જાણો આ તમિલનાડુનાં ડેનિસ કિલ્લાને


થરંગમ બાડી દક્ષિણ ભારતના નાગપટ્ટિનમ જિલ્લામાં આવેલું સુંદર શહેર છે, જે પોતાના ઐતિહાસિક મહત્વ માટે જાણીતું છે. ભારતીય ઈતિહાસના કેટલાક મહત્વના પ્રસંગો દક્ષિણ ભારત સાથે જોડાયેલા છે. આ શહેરને ટ્રાંક્યૂબર કે અલાપુર તરીકે પણ ઓળખાય છે. રાજ્યના પસંદગીના પ્રવાસન સ્થળોમાં પણ આ શહેરનો સમાવેશ થાય છે. દરિયા કિનારે આવેલા આ શહેરમાં 1620માં પહેલી વખત ડેનિશ ટેડિંગ પોસ્ટની સ્થાપના થઈ હતી.

ડેનિશ ડેન્માર્કના મૂળ નિવાસી અને ઉત્તરી યુરોપીય જાતિય સમૂહલ છે. આ એ સમય હતો જ્યારે અહીં ડેનિશ લોકો આવ્યા હતા. ડેનિશ સરકારે અહીં પોતાની કોલોની બનાવી અને 1845માં ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીને વેચી નાખી. આ દરમિયાન અહીં કેટલીક પ્રાચીન ઈમારતોનું નિર્માણ થયું હતું, જે હવે ઐતિહાસિક વારસા તરીકે જાણીતી છે.

થરંગમબાડીનું મુખ્ય આકર્ષણ છે સમુદ્ર કિનારે બનેલો ડેનિશ ફોર્ટ. આ કિલ્લો 1620માં બન્યો હતો. આ એ સમય હતો જ્યારે ભારતના જુદા જુદા ભાગોમાં કિલ્લા બની રહ્યા હતા. આ કિલ્લાને ડાન્સબોર્ગ ફોર્ટ નામથી પણ ઓળખવામાં આવે છે. મળતી માહિતી અનુસાર આ કિલ્લો અત્યાર સુધી બનેલો બીજો સૌથી મોટો ડેનિશ કિલ્લો છે. સૌથી મોટો ડેનિશ કિલ્લો ડેન્માર્કમાં બનેલો છે, જેને કોનબોર્ગ કહેવાય છે. આ એક અદભૂત કિલ્લો છે, જેમાં વાસ્તુકલાનું પણ ધ્યાન રખાયું છે. દરિયાકિનારે હોવાને કારણે તેની સુંદરતા પણ વધી જાય છે. કિલ્લાની ચારે બાજુ સુરક્ષા માટે દીવાલો પણ બનાવાઈ હતી. આ કિલ્લામાં સેના માટેનો આવાસ, ગોડાઉન, કિચન અને જેલ પણ બનાવાયા હતા. આજે પણ આ કિલ્લો તે સમયની યાદ આપે છે.

ડેનિશ લોકોએ અહીં ધાર્મિક સ્થળ પણ બનાવ્યા હતા, જેમાંથી એક છે યેરુશલેમ ચર્ચ. આ ચર્ચનું નિર્માણ 1718માં એક રોયલ ડેનિશ મિશનરી દ્વારા કરાયું હતું. આ ચર્ચ ટ્રાંક્યૂબરની કિંગ સ્ટ્રીટમાં મોજૂદ છે. કહેવાય છે કે 2004માં આવેલા સુનામીમાં આ ચર્ચને જબરજસ્ત નુક્સાન પહોંચ્યુ હતું, જે બાદ 2006માં તેનું પુનર્નિમાણ થયું. આ ચર્ચ એ વાતનો પુરાવો છે કે દક્ષિણ ભારતમાં ઈસાઈઓનું આગમન શરૂ થયું હતું.

ઊંચા પર્વતોની ટોચે બરફ કેમ હોય છે?

હિમાલય સહિતના પૃથ્વી પરના પર્વતોની ટોચ ઉપર બરફ છવાયેલો હોય છે તે જાણીતી વાત છે. ઊંચા પહાડો તો સૂર્યની થોડા વધુ નજીક હોય અને સૂર્યનો તાપ પણ તેના પર વધુ ફેલાતો હોય છે અને આ કારણે ત્યાં ગરમી હોવી જોઈએ તેવો સ્વાભાવિક વિચાર આવે પરંતુ હકીકતમાં પર્વતોની ટોચે સૌથી વધુ ઠંડી હોય છે. આનું કારણ તમે જાણો છો?


પૃથ્વીની સપાટીથી જેમ જેમ ઊંચે જઈએ તેમ હવા પાતળી બને છે અને દબાણ પણ ઘટે છે. પર્વતની તળેટીમાં હવા ઘટ્ટ હોય છે પરંતુ ટોચ ઉપરની હવા પાતળી હોય છે. ઘટ્ટ હવા સૂર્યના ગરમીનું વધુ શોષણ કરીને વાતાવરણને ગરમ કરે પરંતુ પાતળી હવા સૂર્યની ગરમીનું શોષણ કરી શકતી નથી અને ગરમીનો સંગ્રહ પણ તેમાં થતો નથી એટલે પર્વતની ટોચે વાતાવરણ ઠંડું હોય છે.

ખૂબજ ઊંચા પર્વતો પર જેમ જેમ ઊંચે જઈએ તેમ હવા વધુ પાતળી અને ઠંડી થતી જાય. એક સમય એવો આવે કે હવામાં રહેલી વરાળ ઠરીને પાણી બની જાય જે વધુ ઠરીને બરફ સ્વરૂપે ટોચ ઉપર જમા થાય. એટલે શિયાળો હોય કે ઉનાળો પર્વતની ટોચ ઉપર હંમેશાં બરફ છવાયેલો રહે છે.

Friday, 18 January 2019

લોખંડી સ્ત્રી : ઈન્દિરા ગાંધી

એક મહાન રાજનેત્રી હોવાની સાથે શ્રીમતી ઈન્દિરા ગાંધી દ્રઢ ચરિત્રવાળા મહિલા હતાં; જે માટે તે ફક્ત ભારતમાં જ નહી પણ વિશ્વના અનેક હ્રદયોમાં રાજ કરતી હતી. તેઓ એક મહાન પિતાની મહાન પુત્રી હતા અને બાળપણથી જ પ્રિયદર્શનીના નામે જાણીતા હતા.

તેમનો જન્મ ૧૭ નવેમ્બર ૧૯૧૭ ઉત્તરપ્રદેશનાં અલ્હાબાદમાં થયો હતો. પંડિત જવાહરલાલ નેહરુ તેમના પિતા છે અને માતાનું નામ કમલા હતું.


તેમનુ શિક્ષણ ઈલાહાબાદના ફોર્ડ અને ગુરૂ રવિન્દ્રનાથ ટૈગોરના વિદ્યાલય શાંતિ નિકેતનમાં થયુ. સન 1942માં તેમનો વિવાહ એક પારસી યુવક ફિરોઝ ગાંધી સાથે થયો. 18 વર્ષના વૈવાહિક જીવન ઉપરાંત તેમના પતિનુ મૃત્યુ થઈ ગયુ. રાજીવ અને સંજય તેમના બે પુત્ર હતા.

બાલ્યાવસ્થામાં જ ઉચ્ચ સ્તરના રાજનીતિક વાતાવરણનો પ્રભાવ મોટી હદ સુધી તેમના જીવન ચરિત્રમાં જોવા મળે છે. પિતા પં. જવાહરલાલ નેહરુ કોંગ્રેસના સક્રિય કાર્યકર્તા અને નેતા હતા. દસ વર્ષની અલ્પાયુમાં જ ઈંદિરા ગાંધીએ પોતાની વયના લોકો સાથે મળીને વાનરી સેના તૈયાર કરી. ગાંધીજીના અસહયોગ આંદોલનમાં આ સેનાનુ મુખ્ય યોગદાન રહ્યુ.

સ્વતંત્રતા પ્રાપ્તિ ઉપરાંત સન 1959 માં તેઓ સર્વસંમત્તિથી કોંગ્રેસ દળની અધ્યક્ષા બની. દેશના દ્વિતીય પ્રધાનમંત્રી શ્રી લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીના નિધન પછી 1966 માં તેમને દેશના પ્રધાનમંત્રી પદ માટે નિમણૂક કરવામાં આવી. તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ ડો. રાધાકૃષ્ણને તેમને પદ અને ગોપનીયતાની શપથ અપાવી. 1967 ના સામાન્ય ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસ ભારે બહુમત સાથે વિજયી બન્યુ અને તેઓ ફરીથી પ્રધાનમંત્રી તરીકે પસંદગી પામ્યા.

શ્રીમતી ગાંધી 1966 માં પ્રધાનમંત્રી પદ માટે પસંદગી પામ્યા પછી અંત સુધી પ્રધાનમંત્રી રહ્યા પરંતુ 1977થી 1980 ના વચગાળામાં તેમને સત્તાથી બહાર રહેવુ પડ્યુ. પોતાના પ્રધાનમંત્રીત્વ કાળમાં તેમણે જે રણનીતિ અને રાજનીતિક કુશળતાનો પરિચય આપ્યો; જેને આજે પણ આખુ વિશ્વ માને છે.

જેમને કારણે ભારતમાં 'ચા'ની ઉત્પત્તિ થઇ.....

ચા એ દરેક ભારતીયનું પ્રિય પીણું છે. આપણે માનીએ છીએ કે ચા એ આસામની મૂળ દેન છે; પરંતુ હકીકતમાં એવું નથી. ભારતમાં ભલે સૌપ્રથમ ચાનું વાવેતર આસામમાં થયું હોય, પણ ખરેખર તો આ ચા એ ચીનની ઉપજ અને દેન છે. ઉપજ ચીનની છે પણ આપણા ભારતમાં તેની દેન અંગ્રેજોએ કરી હતી; જેના માટે દરેક ભારતીય તેના માટે ખુશ થઇ જાય.

જોકે, આ ચાનું આગમન ભારતમાં કરનાર એક અંગ્રેજ વીરલો હતો, જેણે જાનના જોખમે અહીં તેને આણવાનો ભગીરથ પ્રયાસ કર્યો હતો. તે હતો રોબર્ટ ફોર્ચ્યુન.

આ ચા કેવી રીતે અહીં તે લાવ્યો અને મૂળ તેની કથા શું છે તે જાણવાની બહુ મજા આવશે. ચાલો જાણીએ.

લાંબા તગડા રોબર્ટ ફોર્ચ્યુને હજામ આગળ પોતાનું મસ્તક ઝૂકાવી દીધું. હજામે પોતાના સરંજામમાંથી એક અસ્ત્રો કાઢ્યો અને રોબર્ટના માથાનો ઉપરી હિસ્સો મૂંડવા લાગ્યો. અસ્તરો કોણ જાણે બુઠ્ઠો હશે કે પછી હજામ બિન અનુભવી હશે કોને ખબર, પણ રોબર્ટનું માથુ મુંડાતું ન હતું, જાણે છોલાતું હતું. વેદનાથી તેની આંખમાંથી દડ દડ આંસુઓ નીકળીને ગાલ પર રેલાવા લાગ્યાં હતાં.

આવી તો અનેક યાતનાઓ અને જોખમી પ્રવાસ ખેડીને ચીનની અંદર પહોંચીને ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીના આ અંગ્રેજ જાસૂસે જે કારનામા કરીને ‘ચા’ના છોડ મેળવ્યા તેના પરિણામે પહેલી વાર ચાનો ઇજારો જે અત્યાર સુધી ચીન પાસે હતો એ તૂટ્યો.

વાત છે સપ્ટેમ્બર ૧૮૪૮ની. જ્યારે જાસૂસ રોબર્ટે ચીની શહેર શાંઘહાઇથી થોડે દૂર ચીની વેશ ધારણ કરવા માથુ મુંડાવ્યું હતું. ત્યારબાદ ચીનાઓ રાખે છે તેવી ચોટલી પણ રોબર્ટના બાકી બચેલા વાળ સાથે ચોટાડવામાં આવી. ચીની વસ્ત્રો પહેરાવવામાં આવ્યા અને રોબર્ટનું નામ રાખવામાં આવ્યું ‘સીંગ હુવા.’

આ બધું કરવા પાછળ ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીનો મક્સદ એક જ હતો કે યેનકેન પ્રકારે વિશ્વભરમાં પ્રસિદ્ધ એવી ચીનની ચાની પત્તીઓ ચોરીછુપીથી ભારત લાવવી અને અહીં ઉગાડીને તેનો તગડો વ્યાપાર કરવો.

ચીનમાં ઊગતા ચાનાવિશેષ પ્રકારના ટુકડાઓ ઊકળતા પાણીમાં નાખીને જે ચા બનાવવામાં આવતી તેની સોડમ અને સ્વાદના દુનિયાભરના લોકો દીવાના બન્યાં હતાં. આ ચા પીવાથી શરીરમાં ચુસ્તી અને સ્ફૂર્તિ આવી જતી એ નફામાં. ચીન પણ ચાલાક હતું. પોતાની કુદરતી સંપત્તિ સમાન આ ચાની પત્તી કે છોડ કે તેને ઉગાડવાની પદ્ધતિનું રહસ્ય ભૂલેચૂકે ચીનની બહાર ન જાય તેની બરાબર તકેદારી રાખતું હતું.

સામે પક્ષે ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીને ચીનમાંથી ખરીદી કરીને વિશ્વના અન્ય દેશોમાં મોકલવી એ નફાની દષ્ટિએ નબળો વેપાર લાગતો હતો. આથી જો કોઇપણ રીતે ચીનમાંથી આ છોડ ચોરી લવાય, તેને કેવી રીતે ઉગાડવી તે શીખી લવાય, લીલી ચામાંથી કાળી સૂકી ચા કેવી રીતે બનાવાય તેની જાણકારી મેળવીને પછી પોતાના તાબા હેઠળના ભારતમાં ઉગાડીને પશ્ચિમના દેશોમાં નિકાસ કરાય તો ભારે નફો રળી શકાય એમ હતું અને આ કામ તેમણે રોબર્ટ ફોર્ચ્યુનને સોંપ્યું હતું.

જોકે, આ કામ એટલું સરળ ન હતું. રોબર્ટ પૂરેપૂરો ચીની જેવો લાગતો હતો, પણ તેની લંબાઇ ચીનાઓની સામાન્ય લંબાઇ કરતા એક ફૂટ જેટલી લાંબી હતી. આ લંબાઇ તેની ચાડી ખાતી હતી ત્યારે નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું કે કોઇ પૂછે કે શંકા વ્યક્ત કરે ત્યારે કહેવાનું કે તે ચીનની દીવાલની પેલે પારથી આવ્યો છે. (જ્યાંના ચીનાઓની લંબાઇ થોડી વધુ હોય છે) જરૂર પૂરતું જ બોલવું અને બને ત્યાં સુધી મોં બંધ રાખવાની જ સલાહ તેને આપવામાં આવી હતી.

જો રોબર્ટને આમાં સફળતા મળે તો ચીનનો ઇજારો ખતમ થવાનો હતો પણ નિષ્ફળતા મળે અને પકડાઇ જાય તો મોતની સજા નિશ્ચિત હતી.

ખેર, આ કામ માટે તો એને અઢળક નાણાં મળવાના હતાં એટલે જાનનું જોખમ ખેડવા એ તૈયાર થયો હતો. અનેક નદીઓ હોડીમાં પસાર કરી, ક્યાંક પાલખી તો ક્યાંક ઘોડા પર તો ક્યાંક પગે ચાલીને દુર્ગમ રસ્તાઓ પાર કરવા પડતાં. આ રીતે સતત ત્રણ મહિનાના પ્રવાસ બાદ અનેક મુસીબતો વેઠતો એ એક ચાના કારખાને પહોંચ્યો.

અત્યાર સુધી યુરોપના દેશોમાં તો એમ જ સમજવામાં આવતું હતું કે લીલી ચા અને કાળી ચાના છોડ અલગ હશે, પણ રોબર્ટને પહેલી વાર એ જાણીને નવાઇ લાગી કે આ લીલી ચા અને કાળી ચા એક જ છોડમાંથી મેળવવામાં આવે છે.

અહીં સુધી પહોંચ્યા પછી પણ રોબર્ટ માટે કામ સરળ ન હતું. તેને ચાના છોડ અને બીજ તો શાસકની નજર ચૂકવીને લાવવાના જ હતાં, પણ સાથે સાથે તે કેવી રીતે વાવવાના એ પદ્ધતિ પણ શીખવાની હતી. ચાની પત્તીઓના પણ કેટલા બધા પ્રકાર હોય છે તે બધાના ઉછેરની વાતો પણ શીખવાની હતી, એટલું જ નહીં અહીંના કેટલાક મજૂરોને હિન્દુસ્તાન પણ મોકલવાના હતા.

રેડ વેન્ટેડ બુલબુલ

ભારતમાં બુલબુલની પ્રજાતિ અંદાજે ૧૬ જેટલી છે. બુલબુલ હાલમાં લુપ્ત થવાનાં આરે છે. આ પક્ષી ભારત, મ્યાનમાર તેમજ તિબેટનાં કેટલાક વિસ્તારમાં વસે છે. 'રેડ વેન્ટેડ' નામનું બુલબુલ આપણા દેશમાં પ્રખ્યાત છે; જેમને લોકબોલીમાં 'હડીયો' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે તેમજ હિન્દીમાં 'ગુલ્દુમ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

દક્ષિણ ભારતમાં પહેલાંનાં વખતમાં આ પક્ષીને દોરીથી બાંધી એકબીજા સાથે લડાવવામાં આવતું તેમજ શરતો પણ લગાડવામાં આવતી. 


૨૦ સે.મી. ઉંચાઈ ધરાવતું આ બુલબુલ ઘેરો કથ્થઈ રંગ ધરાવે છે. માથે કાળી કલગી, પૂછડી નીચે લાલ ધાબો અને પૂંછડીનાં છેડાનાં પીછાનો સફેદ રંગ તેમની ઓળખ છે.

વડ, પીપળી અને ઉમરાનાં ટેટા એ બુલબુલનું ભાવતું ભોજન છે. ચણીબોર પણ તેમને ખૂબ ભાવે છે. આ સિવાય પાંખવાળા જીવડા પણ તેમનો પ્રિય ખોરાક છે. ક્યારેક ફૂલમાંથી તે મધુર રસ પણ પી લે છે.

રેડ વેન્ટેડને તમે જોડીમાં અથવા તો નાનકડાં ટોળામાં ફરતા જોઈ શકો છો. તેમાંય પણ તેને બગીચાઓ અને વન વિસ્તારમાં રહેવું વધુ ગમે છે. આપણી આસપાસનાં જંગલોમાં પણ આ બુલબુલ જોવા મળે છે.

આ પક્ષીને કોઈ ખાસ પ્રકારની કે વિશિષ્ટ બોલી તો નથી હોતી; પણ હા, તેઓ અલગ-અલગ પ્રકારનાં મધુર અવાજ કાઢી શકે છે. પોતાનાથી નાનકડાં પક્ષોને પણ તે શિકારીઓથી ચેતવણી આપતો અવાજ કરે છે.

આમ તો તે નાનાં વૃક્ષ પર માળો બાંધે છે. પણ કેટલીક જગ્યાએ તેના ૩૦ ફૂટ ઊંચા માળા પણ જોવા મળે છે. અંદાજે તે બેથી ત્રણ ઈંડા મૂકે છે. આ ઈંડાનો રંગ આછો ગુલાબી અને તેની ઉપર જાંબલી, કથ્થાઈ રંગનાં ટપકાં જોવા મળે છે.

અભયમ્ ૧૮૧ મહિલા હેલ્પલાઈન એપ:

કિશોરી, યુવતી અને મહિલાને સુરક્ષા માટે ઉપયોગી માહિતી, માર્ગદર્શન અને સહાય આપવા માટેની રાજ્ય સરકારે અભયમ્ ૧૮૧ યોજનાનું  અમલીકરણ કર્યું. જેનો લાભ રાજ્યની લાખો બહેનોને મળી રહ્યો છે. 

ફોન પર માર્ગદર્શન, સલાહ-સૂચન, હિંસાનાં સંજોગોમાં તાત્કાલિક બચાવ, ટૂંકા ગાળાનું અને લાંબા ગાળાનું કાઉન્સેલિંગ (સલાહ) મહિલા સુરક્ષાલક્ષી માળખાઓ અને યોજનાઓની ઉપયોગી માહિતી આ એપથી પ્રાપ્ત થાય છે. 
અધિક કમિશનરશ્રી, કમિશનર મહિલા અને બાળ વિકાસની કચેરી, કોઈપણ જિલ્લા કે તાલુકાની સરકારી કચેરીમાંથી આ યોજનાનો લાભ લેવા અભયમ્‌ મહિલા હેલ્પલાઈનનાં નિ:શૂલ્ક (ટોલફ્રી) નં. ૧૮૧ ઉપર સંપર્ક કરી તમામ માહિતી અને સેવા સત્વરે અને સરળતાથી મેળવી શકે છે.

Wednesday, 16 January 2019

સૂર્યમુખીનું ફૂલ સૂર્ય સાથે ગોળ ગોળ કેમ ફરે છે?

સૂર્યમુખીનું ફૂલ હંમેશાં સૂર્ય પ્રકાશ તરફ જ મોં રાખે. સૂર્ય પૂર્વમાંથી ઊગીને બપોરે માથે ચઢે અને સાંજે પશ્ચિમમાં આથમે તેની સામે સૂરજમુખીનું ફૂલ પણ ફરે છે. 


દરેક વનસ્પતિ સૂર્યપ્રકાશમાંથી ખોરાક મેળવે છે એટલે સૂર્યપ્રકાશનું આકર્ષણ વધુ હોય છે. સૂર્યમુખીના છોડમાં આ આકર્ષણ વધારે છે પરંતુ તે દિશા કેવી રીતે બદલે છે તે પણ જાણવા જેવું છે.

સૂરજમુખીની આ લાક્ષણિકતાનું રહસ્ય તેની દાંડીમાં છે. સૂર્યના કિરણો દાંડી પર એક તરફ પડતા હોય છે. દાંડીનો પાછળનો ભાગ છાંયડામાં હોય છે.

આમ દાંડી એક તરફ ગરમ થાય છે ત્યારે તેમાંથી ઓક્સીન નામનું દ્રવ્ય નીકળીને દાંડીના છાંયડાવાળા ભાગમાં વહે છે આ રસાયણથી દાંડી પણ તે તરફ ઝૂકે છે. સૂર્યપ્રકાશની સાથે દાંડીમાં આ દ્રવ્ય ધીમે ધીમે સરકતું જાય છે અને દાંડી તે તરફ ઝૂકે છે એટલે ફૂલ સૂર્યપ્રકાશ તરફ જ રહે છે.

દેશનો સૌથી લાંબો પુલ; જ્યાં લડાકૂ વિમાન પણ કરી શકાશે લેડિંગ

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ૨૫ ડિસેમ્બરે બોગબીલ પુલ પરથી પસાર થનારી પહેલી પેસેન્જર ટ્રેનને લીલી ઝંડી બતાવી દેશનાં સૌથી લાંબા રેલ રોડ પુલનું લોકાર્પણ કર્યું. આ ટ્રેનનું નામ તિનસુકિયા-નાહરલગુન ઈન્ટરસિટી એક્સપ્રેસ ટ્રેન છે.

બોગીબીલ ડબલ ડેકર પુલની ઉપરની બાજુએ ત્રણ લેનનો રોડ છે અને નીચે બ્રોડગેજના બે રેલવે ટ્રેક છે; જેની ૧૦૦ કિ.મી. પ્રતિ કલાકની ઝડપે પણ ટ્રેન દોડી શકશે. અત્યાર સુધી આસામથી દિબ્રુગઢથી અરુણાચલ પ્રદેશ જવા માટે વ્યક્તિએ ગુવાહાટી થઈને જવું પડતું હતું. પરિણામે આ માટે ૫૦૦થી પણ વધુ અંતર કાપવું પડતું હતું; પરંતુ હવે આ અંતર ૧૫૦ કિ.મી. જેટલું ઘટી ગયું છે.

આ પુલથી ધેમાજીથી દિબ્રુગઢનું અંતર ૭૦૦ કિ.મી.થી ઘટીને ૧૮૦ કિ.મી. થઈ ગયું છે તેમજ આસામથી અરુણાચલ પ્રદેશનો પ્રવાસ સમય ૪ કલાક અને વાયા તિનસુકિયાથી ૧૭૦ કિ.મી.નું અંતર ઘટાડી દેશે.

અગાઉ દિલ્હીથી દિબ્રુગઢનો મુસાફરી સમય ૩૭ કલાક લાગતો હતો; જે હવે ઘટીને ૩૪ કલાક થઈ જશે.

આ પુલ ઈશાન ભારતનાં રાજ્યો સાથેનું ૧૬૫ કિ.મી.અંતર ઘટાડી દરરોજ રૂ. ૧૦ લાખનું બળતણ બચાવશે.

આ પુલનાં નિર્માણમાં ૩૦ લાખ બેગ સિમેન્ટનો ઉપયોગ થયો છે; જેનાથી ૪૧થી પણ વધુ ઓલમ્પિક સ્વિમિંગ પુલ ભરી શકાય છે!!!

બ્રહ્મપુત્ર નદીનું જળસ્તર ૩૨ મીટર ઊંચું છે. આ પુલ ૪૨ થાંભલા પર ટકેલો છે. આ સ્તમ્ભ નદીની અંદર ઊંડે સુધી ઉતારવામાં આવ્યા છે; જેથી પુલની મજબુતાઈ ખુબ વધી જાય.

બોગીબીલમાં બ્રહ્મપુત્ર નદીની પહોળાઈ ૧૦૩ કિ.મી. છે.

રેલવે પુલ બનાવવા માટે અહીં ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરી પહેલા નદીની પહોળાઈ ઓછી કરવામાં આવી અને પછી આ ૪.૯૪ કિ.મી.નાં રેલ/રોડ બ્રિજને બનાવામાં આવ્યો છે.

બોગબીલ પુલ એ ભારતનો સૌથી લાંબો રેલવે/રોડ પુલ છે અને એશિયાનો બીજા નંબરનો સૌથી લાંબો પુલ છે.

આ પુલનાં નિર્માણમાં બનાવવામાં આવેલ તમામ સામગ્રીઓ આ પુલને આગામી ૧૨૦ સુધી સંપૂર્ણ રીતે સુરક્ષિત રાખશે અને ભયાનકથી અતિ ભયાનક પૂર, તોફાન કે ભૂકંપનાં આંચકા પણ તેને નુકસાન પહોંચાડી શકે તેમ નથી. તેમજ આ સામગ્રી ક્યારેય કાટ ન લાગી શકે તેવી છે.

Tuesday, 15 January 2019

અમરવેલ: પોતે અમર, પર્યાવરણ માટે કાળ

વનસ્પતિ પોતાના લીલા પાંદડાઓની મદદથી પોતાનો ખોરાક જાતે જ બનાવી લે છે એટલે એ સ્વાવલંબી કહેવાય છે જ્યારે મનુષ્ય સહિત દરેક પ્રાણીઓ પોતાના ભોજન માટે વનસ્પતિ પર જ આધાર રાખતા હોવાથી પરાવલંબી કહેવાય છે.

પરંતુ શું તમને ખબર છે કે અમુક વનસ્પતિ એવી પણ છે જેને પાન નથી, માત્ર વેલાઓ છે અને બીજા છોડ કે ઝાડમાંથી પોષણ મેળવીને જ જીવિત રહી શકે એમ છે!!! 
 

અમરવેલ નામની આવી પરાવલંબી વનસ્પતિની લગભગ ૧૭૦ પ્રજાતિઓ છે જે નામ પ્રમાણે પોતે તો અમર રહે છે પણ અન્ય વનસ્પતિઓ માટે મોત સમાન બની જાય છે. સ્વર્ણલતા, આકાશવેલ, નિર્મલી, અમરલતી, ચૂડેલબાલ, ભૂખી જાળ જેવા અનેક નામથી જાણીતી પરોપજીવી અમરવેલ સો મીટર લંબાઇ સુધી પણ ફેલાઇ શકે છે.

કપાસ, બોરડી, જાંબુ, સીસમ, બાવળ અને અશોક જેવા વૃક્ષો તો ઠીક, પણ નાનીમોટી ઝાડિયો અને કાંટાળા થોરને પણ પોતાની લપેટમાં લઇ લે તેવી નિર્દયી છે. અમરવેલના સફેદ,પીળા કે ગુલાબી ફૂલ તે જે છોડ પર અવલંબિત હોય તેના જેવા જ હોય છે. તેના બી કદમાં તો નાના હોય છે તો પણ વિપરીત સંજોગોમાં માટીમાં પડ્યા બાદ દસ પંદર વર્ષો સુધી જીવતાં રહી શકે છે.

બી જમીનની સપાટી પર એક વાર અંકુરિત થાય પછી તેને કોઇ પોષણ મળે તેવા વૃક્ષ કે છોડના આધારની જરૂરત પડે છે. જો તેને એક અઠવાડિયા સુધી કોઇ પોષણયુક્ત આધાર ન મળે તો એ મરી પણ જાય છે.

એક વાર કોઇ વનસ્પતિનો આધાર મળી જાય પછી એના શોષક અંગો એ ઝાડ કે છોડની છાલ, ડાળીઓ કે પાંદડાઓમાં પ્રવેશીને વધતી જ રહે છે.

એક દિવસમાં લગભગ ૩ ઇંચ વધતી આ અમરવેલ પોતાની જાળ એક વૃક્ષથી અન્ય વૃક્ષ કે એક છોડથી અન્ય છોડ સુધી ફેલાવતી જ રહે છે. આ વેલ જેને વળગે એમાંથી પોતાનું ભોજન ગ્રહણ કરતી રહી એ વનસ્પતિને એકદમ કમજોર કરી મૂકે છે અને તેના રોગોને પણ એકથી બીજા છોડ સુધી પહોંચાડતી રહે છે.

આટલું ઓછું હોય એમ એ છોડ પર પોતાની એવી જટિલ જાળ ફેલાવી દે છે કે એ છોડ સૂર્યપ્રકાશનો ઉપયોગ કરીને ખોરાક પણ નથી બનાવી શકતાં. તેમનો વિકાસ પણ રૂંધાઇ જાય છે. કેટલાય વૃક્ષો અને છોડોમાં પછી ફૂલ-ફળ નથી આવતાં. આમ અમરવેલ જ્યાં જ્યાં ફેલાય છે ત્યાંની જીવસૃષ્ટિનો પણ નાશ થવા લાગે છે. વળી કુદરતે એને અમરપટો આપ્યો હોય તેમ ક્યારેક પોષણના અભાવમાં એ સૂકાઇ ભલે જતી હોય, પણ તેના આધાર સ્વરૂપ છોડને ચોંટેલી રહીને અનુકૂળ પરિસ્થિતિમાં પાછી જીવિત પણ થઇ શકે છે.

અન્ય જીવસૃષ્ટિ માટે ખતરારૂપ એવી આ અમરવેલમાં પાછી ભગવાને માણસને ઘણી બીમારીમાં કામ લાગે એવા અનેક ઔષધીય ગુણો પણ ઠાંસી ઠાંસીને ભર્યા છે. તે ઓસ્ટિઓપોરોસિસ, એલોપેશિયા, કમળો અને ખાંસીની બીમારી દૂર કરવામાં ઘણી ઉપયોગી છે. કૃમિનાશક એવી આ વનસ્પતિ ટાલિયાપણું દૂર કરવામાં પણ કામ લાગે એવી છે. તેનામાં ઉત્તમ એન્ટિઓક્સિડન્ટ્સ પણ છે જે અકાળે આવતી વૃદ્ધાવસ્થાને પણ રોકી શકે એમ છે અને શરીરના કોષોને નુકસાન થતું અટકાવી, કેન્સર સામે લડવામાં પણ મદદરૂપ થઇ શકે છે.

તેમ છતાંય અન્ય વનસ્પતિ માટે અભિશાપરૂપ આ અમરવેલ અંગે કોઇ એવી શોધખોળ કરવાની આવશ્યકતા છે જેનાથી બીજી વનસ્પતિ તો સુરક્ષિત રહે, સાથે સાથે માનવ ચિકિત્સા માટે પણ તેનો ઘણી સારી રીતે ઉપયોગ થઇ શકે.